မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ကမာၻ႔သမုိင္းေရစီးေၾကာင္းသည္ ဒီမုိကေရစီႏွင့္ တရားေသာဥပေဒ စုိးမုိးေရးကုိ ဦးတည္ေနသည္။ ျမန္မာျပည္သူျပည္သားမ်ားကလည္း ဒီမုိကေရစီႏွင့္ တရားေသာဥပေဒကုိပင္ လုိခ်င္ၾကသည္။ သုိ႔ေသာ္လည္း ျပည္သူ႔အက်ဳိး မသယ္ပုိးေသာ ဒီမုိကေရစီစနစ္လည္း ရွိႏုိင္ပါသည္။ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ တင္ေျမႇာက္လုိက္ေသာ ျပည္သူ႔ကုိယ္စားလွယ္အခ်င္းခ်င္း အေပးအယူလုပ္ၿပီး ျပည္သူ႔သာယာ၀ေျပာေရးကုိ လ်စ္လ်ဴ႐ႈသည့္စနစ္ကုိလည္း ဒီမုိကေရစီဟုပင္ေခၚ၏။ ဤႏုိင္ငံေရးစနစ္၌ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ျပည္သူ႔အခန္းက႑ နိဂုံးခ်ဳပ္သြားေပသည္။
၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲကုိ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဟု သတ္မွတ္ၾကသည္။ ျပည္သူ႔အခန္းက႑သည္ ေရြးေကာက္ပြဲ၌ နိဂုံးခ်ဳပ္သြားသည္။ ျပည္သူ႔ကုိယ္စားလွယ္ကုိ စစ္အစုိးရက ေထာင္သြင္းအက်ဥ္းခ်ၿပီး ႏွစ္ရွည္လမ်ား ႏွိပ္စက္ညႇဥ္းပန္း၏။ ေနာက္ဆုံးတြင္ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲကုိ လုံး၀လ်စ္လ်ဴ႐ႈလုိက္ေပေတာ့သည္။ ယခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပမည္ဟု စစ္ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္သန္းေရႊ မၾကာမီက ေၾကညာလုိက္သည္။ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ႏုိင္ငံေရးပါတီအခ်င္းခ်င္း ယွဥ္ၿပိဳင္အေရြးခံသည္ကုိ ဒီမုိကေရစီဟု ဗိုလ္သန္းေရႊက ယူဆၿပီး ေျပာဆုိလုိက္ျခင္းျဖစ္ပုံရသည္။
ျပည္သူ႔ဘ၀ သာယာ၀ေျပာေရးကုိ ဗိုလ္သန္းေရႊ မစဥ္းစားပါ။ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပၿပီး အႏုိင္ရေသာ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားႏွင့္ စစ္ဗုိလ္မ်ား အေပးအယူလုပ္၍ အစုိးရဖြဲ႔သည္ကုိ စည္းကမ္းျပည့္၀ေသာ ဒီမုိကေရစီဟု ဗိုလ္သန္းေရႊက အမည္ေပးထားသည္။ အရပ္သားစစ္ဗိုလ္အစုိးရ မေပၚေပါက္မီ ႏုိင္ငံပုိင္ပစၥည္းေတြကုိ စစ္အုပ္စုအသုိင္းအ၀ုိင္းအား လက္သိပ္ထုိးေပးေနသည္။ စစ္ဗိုလ္ႏွင့္အရပ္သားပူးတြဲ၍ ကုိယ္က်ဳိးရွာေသာ ‘ရပ္ဗိုလ္’ စီးပြားေရးစနစ္တြင္ ကုေဋႂကြယ္သူေဌးအခ်ဳိ႕ ေပၚထြက္လာ၏။ တုိင္းျပည္၏ ဓနဥစၥာကုိ လူတစုက လက္၀ါးႀကီးအုပ္၍ ထင္သလုိ သံုးျဖဳန္းေနသည္မွာ ဒီမုိကေရစီမဟုတ္ပါ။
ႏုိင္ငံသူႏုိင္ငံသားကုိ လုပ္ပုိင္ခြင့္ေပးျခင္းသည္ ဒီမုိကေရစီ၏ အႏွစ္သာရျဖစ္၏။ ဤသုိ႔ျဖစ္လာရန္အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပ႐ုံႏွင့္ မၿပီးေသးပါ။ ဥပေဒျပဳ၍ လုပ္ပုိင္ခြင့္ျပ႒ာန္း႐ုံႏွင့္လည္း မၿပီးေသးပါ။ ျပ႒ာန္းထားေသာဥပေဒကုိ လက္ေတြ႔က်င့္သုံးရန္ လုိပါသည္။ ျပည္သူ႔လုပ္ပုိင္ခြင့္ကုိ အစုိးရက ေလးစားရမည္ျဖစ္ေပသည္။ ျပည္သူလူထု လြတ္လပ္စြာ စုေ၀းႏုိင္ရန္၊ ဆက္သြယ္ႏုိင္ရန္၊ သြားလာႏုိင္ရန္ လုပ္ေပးရပါလိမ့္မည္။ သုိ႔မွသာ ဒီမုိကေရစီအေျခခံျဖစ္ေသာ အရပ္သား အဖြဲ႔အစည္း (Civil Society) ျပန္လည္ရွင္သန္ေရးကုိ အေထာက္အကူျပဳႏုိင္ေပမည္။ အနာဂတ္ႏုိင္ငံေရးစနစ္အေၾကာင္း အျပန္အလွန္ ေဆြးေႏြးလာေစရန္ ျပည္သူလူထုကုိ အားေပးအားေျမႇာက္လုပ္ရပါလိမ့္မည္။
လူတစုအက်ဳိးသယ္ပုိးေသာ ဒီမုိကေရစီစနစ္ႏွင့္ အမ်ားအက်ဳိးေဆာင္ေသာ ဒီမုိကေရစီစနစ္သည္ ကြဲျပားျခားနားလွပါသည္။ တရားမွ်တေသာ ဥပေဒကုိ မက်င့္သုံးဘဲ အဂတိလုိက္စားမႈမ်ားေနပါက အမ်ားအက်ဳိးေဆာင္ ဒီမုိကေရစီကုိ မက်င့္သုံးႏုိင္ပါ။ ျပည္သူ႔ဆႏၵကုိ ဂ႐ုမစုိက္ေသာ ႏုိင္ငံေရးသမားတစုႀကီးစုိးသည့္ ဒီမုိကေရစီ အတုအေယာင္ေဆာင္မ်ားလည္း ရွိပါသည္။ အာဏာရွင္ႀကီးစုိးေသာႏုိင္ငံတြင္ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈ ပုိမုိမ်ားျပား၏။ တ႐ုတ္အမႈထမ္းေလာက၌ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူ မ်ားလြန္းသျဖင့္ ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီ၀င္လုိက္နာရမည့္ ကုိယ္က်င့္တရား (၅၄) ခ်က္ကုိ ျပ႒ာန္းထားရသည္။ ဤသုိ႔မဟုတ္ပါက ကြန္ျမဴနစ္သူခုိးအစုိးရဟူ၍ အမည္တြင္မွာေသခ်ာသည္။ တ႐ုတ္အရာထမ္းမ်ားႏွင့္ မိသားစု၀င္မ်ားသည္ လက္ေဆာင္ပဏၰာ လက္ခံခြင့္ႏွင့္ အခြင့္ထူးခံခြင့္ မရွိေတာ့ဟုဆုိသည္။ သို႔ေသာ္လည္း တျပည္လုံးတြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ အာဏာအလြဲသုံးစားမႈကုိ ခ်က္ခ်င္းရပ္ဆုိင္းေအာင္ မလုပ္ႏုိင္ေသးပါ။
ဗမာစစ္ဗိုလ္မ်ား၏ အဂတိလုိက္စားမႈသည္ စစ္တပ္၏ ႏုိင္ငံေရးဓေလ့ျဖစ္သည္။ လက္နက္ကုိင္မ်ား စုေ၀းေသာ အဖြဲ႔အစည္းတြင္ တဦးႏွင့္တဦး ယုံၾကည္မွသာလွ်င္ စိတ္ေအးလက္ေအး အလုပ္လုပ္ႏုိင္မည္ျဖစ္၏။ ဤအခ်က္ေၾကာင့္ ဗမာစစ္မႈထမ္းေလာကတြင္ ဆရာတပည့္ဆက္ဆံေရးကုိ အဓိကထားၾက၏။ ဆရာေကာင္းစားလွ်င္ တပည့္ခ်မ္းသာသည္။ ဆရာခင္ၫြန္႔ အဖမ္းခံရသည္ႏွင့္ တပည့္အားလုံး ေထာင္ထဲေရာက္ကုန္ေလ၏။ စစ္တပ္၏ ဆရာတပည့္စနစ္၌ အရပ္သား မပါ၀င္ပါ။ စစ္တပ္၏ ဆရာတပည့္ စနစ္သည္ အရပ္သားအစုိးရဖြဲ႔သည့္အခါတြင္လည္း ဆက္လက္တည္ရွိေနဦးမည္ျဖစ္သည္။ မဆလေခတ္ကုိၾကည့္လွ်င္ ဤအခ်က္ကုိ အထင္အရွားေတြ႔ႏုိင္ေပသည္။ စစ္ဗိုလ္ကုိတပည့္ခံ၍ ႏုိင္ငံေရးလုပ္မည့္ အရပ္သားမ်ား ဤအခ်က္ကုိ ေကာင္းစြာသတိျပဳသင့္သည္။
မဆလဆုိရွယ္လစ္ေခတ္ကလည္း စစ္အစုိးရကုိ အရပ္သားအစုိးရအျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းခဲ့၏။ သုိ႔ေသာ္လည္း စစ္ဗိုလ္လူထြက္ အစိုးရျဖစ္သျဖင့္ အမိန္႔နာခံေသာအဆင့္ကုိ မေက်ာ္ႏုိင္ခဲ့ပါ။ အေျခခံလြတ္လပ္မႈႏွင့္ စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္မႈကုိ ျမန္မာျပည္သူျပည္သားမ်ား နားလည္သည္။ မဆလအစုိးရသည္ သူတီထြင္ထားေသာ ႏုိင္ငံေရးအယူအဆကုိ ျပည္သူလူထု လက္ခံေအာင္ အတင္းအက်ပ္လုပ္သည္။ တုိင္းသူျပည္သားက လက္မခံသျဖင့္ ၈၈ ဒီမုိကေရစီအေရးေတာ္ပုံ ေပၚလာျခင္းျဖစ္၏။ န၀တ၊ နအဖအစုိးရကလည္း တုိင္းသူျပည္သားကုိ ပုံသြင္းၿပီး ခ်ဳပ္ကိုင္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားျပန္၏။ သုိ႔ေသာ္လည္း စစ္အစုိးရအျမင္ကုိ ျပည္သူလူထုအမ်ားစုက လက္မခံပါ။
ျပည္သူတြင္ စြမ္းေဆာင္ႏုိင္မႈရွိလာၿပီး မိမိဆႏၵကုိမိမိ တန္ဖုိးထားတတ္မွသာ ဒီမုိကေရစီကုိ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။ လူတစုက စီစဥ္ေပး႐ုံႏွင့္ ဒီမုိကေရစီ က်င့္သုံးႏုိင္မည္မဟုတ္ပါ။ ျပည္သူလူထုက မိမိဆႏၵကုိေဖာ္ျပ၍ ဒီမုိကေရစီ ေတာင္းဆုိသည္ကုိ အာဏာရအုပ္စုအေနျဖင့္ လုိက္ေလ်ာ႐ုံကလဲြၿပီး အျခားနည္းလမ္းမရွိေတာ့ေသာ အေျခအေနသုိ႔ ေရာက္ရွိလာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းၾကရပါသည္။ ဒီမုိကေရစီကုိ ေထာက္ခံေျပာဆုိ၍ ကြဲလြဲေသာအယူအဆကုိ လက္မခံႏုိင္ျခင္းသည္ ဒီမုိကေရစီကုိ ဆန္႔က်င္ရာေရာက္ေပသည္။
လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတြင္ ဒီမုိကေရစီဓေလ့ ရွိ မရွိ သိလုိပါက မိမိဆႏၵကုိမိမိ တန္ဖုိးထားမထားဆုိသည္ကုိ ေလ့လာရပါလိမ့္မည္။ မိမိဆႏၵတန္ဖုိးထားမႈႏွင့္ ဒီမုိကေရစီစနစ္တုိ႔ ဆက္သြယ္ေနသည့္ အေထာက္အထား ေတြ႔ရသည္။ မိမိဆႏၵကုိ တန္ဖုိးထားတတ္မွ ဒီမုိကေရစီရွိႏုိင္ပါသည္။ ဒီမုိကေရစီရွိမွ မိမိဆႏၵကုိ တန္ဖုိးထားႏုိင္သည္မဟုတ္ပါ။ အာဏာရွင္ႀကီးစုိးခဲ့ေသာ အေရွ႕ဂ်ာမဏီႏွင့္ ခ်က္ႏုိင္ငံတြင္ မိမိဆႏၵတန္ဖုိးထားမႈ အဆင့္ျမင့္မားသည့္အတြက္ အခြင့္သာသည္ႏွင့္ ဒီမုိကေရစီ အသြင္ေျပာင္းသြားႏုိင္ျခင္း ျဖစ္သည္။
ျပည္သူ႔ဦးတည္ခ်က္ႏွင့္ အေတြးအေခၚအယူအဆသည္ ဒီမုိကေရစီတုိက္ပြဲ၌ အေရးႀကီးေသာအခန္းမွ ပါ၀င္ခဲ့သည့္ သမုိင္းအေထာက္အထားမ်ား ရွိပါသည္။ မိမိဆႏၵတန္ဖုိးထားမႈ မ်ားလာေသာေၾကာင့္ အာဏာရွင္စနစ္ အေျခယိုင္သြား ေသာ္လည္း စစ္တပ္ႏွင့္ ရဲအဖြဲ႔ကုိအသုံးျပဳ၍ ဒီမုိကေရစီအင္အားစုကုိ ဖိႏွိပ္သည့္ အစုိးရမ်ား ရွိေနပါေသးသည္။ မိမိဆႏၵကုိ တန္ဖုိးထား၍ လြတ္လပ္မႈကုိ လုိခ်င္ေသာေၾကာင့္ ဒီမုိကေရစီ တုိက္ပြဲ၀င္ေနၾကသူလည္း အမ်ားႀကီးရွိပါသည္။ မိမိဆႏၵ ထုတ္ေဖာ္မႈကုိ တန္ဖုိးထားေသာ လူငယ္ဦးေရ မ်ားလာေသာအခါ အုပ္ခ်ဳပ္သူလူတန္းစား စိတ္ေျပာင္း၍ ဖိႏွိပ္မႈ ရပ္ဆုိင္းသြားသည္လည္း ရွိ၏။
လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ေခတ္မီလာေသာအခါ၌ ဒီမုိကေရစီျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ခ်င္ေသာ စိတ္ဓာတ္ႏွင့္ စြမ္းရည္လည္း ရွိလာႏုိင္ပါသည္။ သုိ႔ေသာ္လည္း စီးပြားေရးတခုတည္း တုိးတက္ေန၍ ဒီမုိကေရစီမရႏုိင္သည္ကုိ စင္ကာပူက သက္ေသျပေနပါသည္။ မိမိႏွင့္ လက္တြဲလုပ္ကုိင္မည့္ အတုိက္အခံကုိ စစ္အစုိးရက မည္ကဲ့သုိ႔ သေဘာထား၍ မည္ကဲ့သုိ႔ ေနရာေပးသည္ကုိ သုံးသပ္ပါကလည္း အစုိးရ၏ ေျပာစကားတြင္ ေလးနက္မႈ ရွိမရွိ ခန္႔မွန္းႏုိင္သည္။ လက္ရွိအေျခအေနသည္ အရပ္သားအတုိက္အခံကုိ လူရာမသြင္းေသးေသာ အေျခအေနျဖစ္၏။
ဒီမုိကေရစီႏွင့္ပတ္သက္၍ အျမင္ခ်င္းမတူေသာေၾကာင့္ ဒီမုိကေရစီအဓိပၸာယ္ကုိ အျမင္ခ်င္းဖလွယ္ဖုိ႔ လုိပါသည္။ ဒီမုိကေရစီ ျပဳျပင္ေရးတြင္ အေရးႀကီးေသာကိစၥ (၄) ရပ္ကုိ အရင္ဆုံးလုပ္ရပါလိမ့္မည္။ ျပည္တြင္းစစ္နိဂုံးခ်ဳပ္ရန္၊ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသား အားလုံးလႊတ္ရန္၊ တရားေသာဥပေဒစုိးမုိးရန္ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲကုိ တျပည္လုံးသိႏုိင္ေအာင္ လုပ္ေပးရပါလိမ့္မည္။ အလြတ္ေဆြးေႏြးရင္း ထြက္ေပၚလာေသာ အယူအဆႏွင့္ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားကုိ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ တင္ျပႏုိင္ပါသည္။ ဤနည္းျဖင့္ မိမိတုိ႔ ေနထုိင္မည့္ ႏုိင္ငံေရးလူ႔ေဘာင္တည္ေဆာက္ရာတြင္ ျပည္သူလူထုကုိယ္တုိင္ပါ၀င္ႏုိင္သည္။ အာဏာျဖင့္ အေပၚစီးယူ၍ မိမိအယူအဆကို အမ်ားလက္ခံေအာင္ အတင္းအက်ပ္လုပ္ျခင္းသည္ ဒီမုိကေရစီမဟုတ္ပါ။
NEJ/ ၁ မတ္ ၂၀၁၀
